Waarom een leven lang lezen over U(HB) het antwoord misschien niet geeft.
En toch blijf je zoeken.
Je kunt een leven lang over hoogbegaafdheid lezen en jezelf daarin steeds nauwkeuriger herkennen. Je begrijpt je geschiedenis, je reacties, je eenzaamheid. Inmiddels weet je waarom je zoveel ziet en waarom aansluiting zó vaak ontbreekt.
En toch blijf je zoeken.
Er ontbreekt nog iets. Een verklaring, een inzicht, een verfijning binnen het spectrum. Dus zoek je naar nieuwe literatuur en lees je verder. Je sluit je aan bij mensen die hetzelfde herkennen en leert steeds beter uitleggen wie je bent.
Ik weet hoeveel opluchting dat geeft. Dingen die jarenlang los van elkaar leken te staan, krijgen samenhang. Je hoeft jezelf niet langer als een verzameling tekortkomingen te beschouwen.
Dat heeft betekenis gehad.
Het beeld heeft niet gelogen. Nee, het heeft alleen zijn werk gedaan.
Maar vervolgens maken we er een identitiet van. Wat ons hielp iets te begrijpen, gaat bepalen wie we zijn. We gaan vanuit die beschrijving leven, verwachten en kiezen.
Je hebt jezelf gevonden, zeggen we dan. Maar niet echt...
Ik zie vaak hoe we daarmee bedoelen dat we eindelijk een verklaring hebben gevonden die voldoende klopt om onszelf eraan vast te houden.
Je bent hoogbegaafd. Dit zijn je kenmerken en zo werkt jouw hoofd. Zelfs wanneer je jezelf er niet helemaal in herkent, krijgt dat binnen het model weer een verklaring.
Daar kun je jaren mee vooruit.
Ook binnen een gemeenschap wordt dat gedeelde beeld voortdurend bevestigd. Je vindt herkenning en mensen bij wie je minder hoeft uit te leggen, wanneer je geluk hebt. We weten hoe wij zijn, wat wij nodig hebben en waarom de buitenwereld daar zo moeilijk mee omgaat.
De eenzaamheid krijgt gezelschap. Het gevoel van onvolledigheid blijft.
Dan begint het zoeken opnieuw. Binnen dezelfde taal, met een andere benadering, een volgend boek, een verdere onderverdeling. Ergens moet toch beschreven staan wat je mist.
Maar je kunt niet alles wat je bent terugvinden in een beschrijving van jezelf.
Ik merk het aan wat mensen mij terugschrijven. Iemand vertelt dat ze halverwege moest stoppen met lezen. Een ander schrijft over een verlangen waarvoor hij zelf nog geen woorden had. Ze leggen hun ervaring naast de mijne. Er ontstaat een gesprek dat vooraf nog nergens vastlag.
Dan verschijnt er een vraag over mijn zelfaanvaarding. Of ik voldoende bij mijn gevoel kan komen. Of ik mezelf een zachtere blik gun.
Opvallend vaak komen die vragen van mensen die beroepsmatig anderen begeleiden. Ik herken hun taal. Ik heb zelf jarenlang met mensen gewerkt. Juist daarom valt me op hoe snel mijn woorden aanleiding worden om te onderzoeken wat ik nodig heb.
Ik schrijf over wat ik doorzie. We praten vervolgens over waarom ik dat zo ervaar.
Mijn tekst ligt nog op tafel, maar ik zit inmiddels tegenover iemand die mij probeert te helpen. Zonder dat we hebben vastgesteld of er iets te behandelen, te herstellen of te begeleiden valt. En of ik dat überhaupt wel wil.
Wat nog geen bekende vorm heeft, krijgt onmiddellijk een vertrouwde plek: in mijn persoonlijke ontwikkeling. Er is een behoefte, een overtuiging, iets wat ik nog moet aanvaarden. Binnen het vakgebied van de ander kan het gesprek nu verder.
De gedachte die ik wilde bespreken, blijft liggen.
Bevraag gerust wat ik schrijf. Onderzoek de gedachtegang, leg de aannames bloot, kijk of de samenhang standhoudt. Graag zelfs. Maar wanneer de aandacht telkens verschuift naar mijn behoefte om die gedachten te delen, komen we aan de inhoud niet toe.
Ook ik kan een ander te snel begrijpen vanuit wat ik al weet.
Soms is het juist de uitleg die ons verhindert te horen wat er gezegd wordt.
Zo word ik teruggebracht naar degene die ik volgens die uitleg ben, terwijl daar juist iets aan het veranderen is.
In mijn vorige artikel gebruikte ik daarvoor de deur. Het kloppen, de sloten, de verstandige redenen om haar nog even dicht te houden. Achter die deur ligt geen nog nauwkeuriger antwoord op de vraag wat voor hoogbegaafde ik ben.
Daar begint het doorzien van het zelf dat ik met al die verklaringen steeds opnieuw heb bevestigd.
Ook ‘ik ben hoogbegaafd’ verschijnt in mijn awareness. Ik kan die gedachte waarnemen, zoals ik mijn herinneringen, verwachtingen en verklaringen kan waarnemen. Ik val niet meer vanzelfsprekend samen met alles wat ik over mezelf denk.
Dat bedoel ik met een heldere, open gewaarwording: een ervaring waarin het vastgezette zelfbeeld niet langer alles bepaalt wat ik kan zien.
Mijn geschiedenis is er nog. Mijn intelligentie ook. Wat ik heb opgebouwd en doorleefd, verdwijnt niet. Maar het valt niet samen met het geheel van wie ik ben.
Daarover lezen is nog niet hetzelfde als het ervaren. Je kunt er zelfs een volgende identiteit van maken. Dan ben je iemand die het zelfbeeld heeft doorzien. Iemand die verder is, bewuster is, weet hoe het zit. Opnieuw een positie om te bewaken.
Ik ken het gemak waarmee mijn denken ook daarvan een sluitend verhaal kan maken. Ik hoef dat beeld niet weg te krijgen. Ik wil het niet langer als grens behandelen.
Achter mijn deur ligt het delen en beschikbaar stellen van mijn kracht. Mijn directe ervaring serieus nemen, mijn onderscheidingsvermogen gebruiken en mijn intuïtie toelaten zonder haar onmiddellijk te onderwerpen aan alles wat ik al kan verklaren.
Dat weet ik inmiddels. Ik hoef niet nog een boek over mijn kenmerken te lezen om mezelf toestemming te geven.
Het leven heeft mij op een plek gebracht waar mijn vertrouwde verklaringen niet meer voldoen. Ik kan terugkeren naar rollen waarin ik goed functioneer en waarin mensen mij waarderen. Maar ik kan niet ongedaan maken wat ik inmiddels heb gezien.
Dezelfde intelligentie waarmee ik mijn weg in het leven heb gevonden, heeft mij tot inzichten gebracht die mijn verhouding tot dat leven hebben veranderd. Dan helpt het niet om uitsluitend te onderzoeken hoe ik weer passend kan functioneren.
De vraag is inmiddels een andere geworden.
Hoe leef ik naar wat ik heb doorzien?
Daar komen de oude voorwaarden onmiddellijk terug.
Eerst zekerheid.
Eerst weten wat het oplevert.
Eerst kunnen uitleggen welke bijdrage ik ga leveren en hoe ik daarvan kan bestaan.
Er zijn verantwoordelijkheden en rekeningen. Die verdwijnen niet (helaas). Maar ik zie ook wat ik ermee doe: pas als ik het onbekende kan verantwoorden, geef ik mezelf toestemming het aan te gaan.
Dan moet het nieuwe vooraf voldoen aan de eisen van het leven dat ik juist ben gaan bevragen.
Zo blijft de deur dicht.
Ik kan blijven bestuderen hoe dat werkt. Ik kan er dit artikel over schrijven en mijn eigen redeneringen blootleggen. En morgen opnieuw wachten tot ik voldoende zekerheid heb.
Dat is de overgang van begrijpen naar leven. Mijn inzicht is er. Alleen nu merk ik hoeveel voorwaarden ik nog stel voordat ik ernaar durf te handelen.
Daarom schrijf ik voor de mensen bij wie de bekende uitleg haar werk heeft gedaan. Mensen die hun verleden begrijpen en toch merken dat er iets blijft aandringen. Hun vraag gaat niet meer over een fijnmaziger indeling van hun uitzonderlijkheid.
Ze beginnen te doorzien hoeveel van wat ze voor hun wezen hielden, ook een verhaal is geworden waarmee ze zichzelf hebben leren begrijpen. Dat verhaal heeft geholpen, zeer zeker. Met het verschil, dat hun ervaring nú vraagt om ruimte die er binnen dat verhaal niet is.
Daarover wil ik kunnen spreken. Ook wanneer de woorden ontbreken, de uitkomst onbekend is en er geen functieomschrijving voor bestaat.
Een leven lang lezen over U(HB) kan je leren hoe je jezelf hebt leren begrijpen.
Maar achter de deur kun je niet blijven leven vanuit de beschrijving.
Daar ben je zelf aan de beurt.
De werkelijkheid achter jouw deur stelt niet teleur. Hooguit tref je iets aan wat je niet direct verwacht. Maar dat is voor mij het mooie van de magie van het universum (noem het zoals je wilt): het is wat je te doen hebt, ook als het een andere vorm krijgt dan je had bedacht.
Dus wacht niet te lang meer. Je bent nodig.


Zeer herkenbaar. En aan de andere kant komt dat ook weer heel erg overeen met de aangeboren en/of aangeleerde persoonlijkheid. En vooral hoe deze twee in conflict met elkaar staan in de samenleving. Je kan zeggen dat het labelen aan zich (inclusief het hoogbegaafdheid dingetje) ook daarop lijkt. We denken te weten wie we zijn. En toch kom je langzamerhand door ervaring (en gevoelsmatig) toch erachter dat je naar iets anders leeft.
Wat ik ook indirect aangaf op een ander post van jou Ron, is dat je eigenlijk helemaal geen antwoorden nodig hebt. Dat levert natuurlijk onzekerheid op. En dat is vanuit het menselijke een zeer ongemakkelijk realiteit. Maar hoe we ook ons best doen om dat niet te accepteren, onbewust en bewust, dat houdt niet weg dat het er niet is. Precies wat je artikel titel zegt :)
Wat ik op een gegeven moment dacht tijdens het lezen van deze post was: 'er is geen deur'. Wat je beschrijft, is wat mensen doen: zoeken naar iets wat achter die deur ligt. Een volgende ervaring, een nieuw inzicht. Vanuit mijn existentiële onrust heb ik altijd gezocht. En heb ik gemerkt dat waar ik een deur open, er en andere sluit of voor me ligt. Ik denk de deuren dus graag weg. Als je dat doet, kan je onbegrensd op veel plekken tegelijk zijn. Het label 'hoogbegaafd' is trouwens ook zo'n deur die je dan opent, naar een woning die je 'thuis' noemt (identiteit), maar die je tegelijkertijd beperkt in wie je kan zijn. Er is geen deur.