U(HB): Dit hoort er bij mij óók bij
Ik wilde iets delen. Voor ik het wist, stond ik mezelf weer uit te leggen.
Dit artikel is ook uit die rommel voortgekomen. Ik heb erin geschrapt, zinnen verplaatst en geprobeerd precies te zijn. De behoefte om begrepen te worden heeft dus gewoon meegeschreven. Ze houdt niet op te bestaan omdat ik haar herken. Wie zichzelf in deze uitwisseling herkent, wil ik niet beledigen. Ik beschrijf hoe de reacties bij mij binnenkwamen en wat ik vervolgens met mezelf te stellen had. Ook waar ik er zelf niet zo fraai op sta.
Ik schrijf gemakkelijk over wat ik zie en begrijp. Moeilijker wordt het wanneer ik mezelf wil laten zien terwijl ik nog niet precies weet wat ik van mijn eigen reactie vind. Als ik me erger, bijvoorbeeld. Als ik een antwoord formuleer waarvan ik heel goed weet dat het raak zal zijn, en het daarom nog even niet verstuur.
Ook dat hoort bij wat ik over mijn U(HB) probeer te vertellen. De onvriendelijke gedachte. Het eindeloze controleren en de behoefte om gelijk te krijgen, liefst van iemand die uit zichzelf ziet hoe zorgvuldig ik het allemaal heb geprobeerd te zeggen. Anders deel ik alleen de versie van mezelf die ik netjes heb afgewerkt.
Onder mijn vorige artikel schreef iemand dat ik woorden had gevonden die hij zelf nog niet had kunnen vinden.
Ik werd er stil van. Ergens had iemand zitten lezen en iets herkend waarvoor hij zelf nog geen taal had. Even hoefde ik niets toe te voegen.
Daarom schrijf ik.
Ik weet hoe ik aan mijn eigen bureau zit. Wat ik voor me uitschuif. Hoe gemakkelijk ik mogelijkheden zie en hoe moeilijk het soms is om te weten of ik ze zelf wil. Daar probeer ik woorden voor te vinden. Soms blijken die ook voor iemand anders bruikbaar.
Dat vind ik bijzonder.
Onder hetzelfde artikel vroeg iemand waar mijn lijf was. Mijn gevoel en of ik daarbij kon komen en ermee verder kan. Ze wenste me een zachte blik naar mezelf.
Mijn eerste gedachte was niet bijzonder zacht.
Heb je eigenlijk gelezen wat er staat?
Ik had geschreven over wat er in mijn borstkas brandde. Over het verlangen dat terugkwam zodra ik dacht dat ik het achter me had gelaten. Over hoeveel kracht het kostte om een deur dicht te houden waarvan ik steeds beter begon te vermoeden wat erachter zat.
En nu zat ik naar de vraag te kijken waar mijn gevoel was.
Hier, dacht ik. Inmiddels behoorlijk nadrukkelijk.
Ik ergerde me. Natuurlijk mocht iemand een vraag stellen die mij niet beviel. Ik had mijn artikel immers openbaar gemaakt. Maar terwijl ik de reactie las, voelde ik hoe ik in het gesprek van plaats veranderde. Ik had iets verteld; nu leek ik degene bij wie iets onderzocht moest worden.
De woorden waren vriendelijk. Dat zag ik heus wel. Ik hoefde daar niet eerst op gewezen te worden. Er sprak betrokkenheid uit en waarschijnlijk ook een oprecht verlangen om iets goeds bij te dragen. Toch miste de vraag wat ik probeerde te zeggen. Ik wilde vertellen over iets wat in mij aandrong. Mijn gevoel was daar al, in de woorden die ik ervoor had gezocht.
Dus begon ik een antwoord te formuleren. Dat mijn lijf en gevoel niet afwezig waren. Dat de tekst daar juist uit voortkwam. Dat ik vanuit mijn eigen ervaring schreef omdat ik niet voor anderen wilde bepalen hoe het bij hen zat.
Terwijl ik daarmee bezig was, merkte ik hoeveel werk ik er alweer van maakte. Ik wilde helder zijn, maar niet hard. Mijn bezwaar benoemen zonder haar goede bedoelingen te ontkennen. Voorkomen dat mijn ergernis de enige boodschap werd die nog overkwam. Ik zag de mogelijke reacties op mijn antwoord al voordat ik het had afgemaakt.
Ik kon het allemaal overzien.
Op dat moment had ik daar vooral een hekel aan.
Er was ook een ander bericht.
Daarin werd mijn antwoord hartelijk in woorden genoemd, maar de energie eronder voelde als een dichte deur. In mijn artikel stroomde het, in mijn reactie niet meer.
Die bleef hangen.
Ik zocht mijn antwoord een paar dagen later terug. Misschien had ik iets geschreven wat ik vergeten was. Een formulering die kortaf kon overkomen, een zin waarin mijn ongeduld zichtbaar was geworden.
Er stond een bedankje.
Ik had haar bedankt voor haar uitgebreide en persoonlijke reactie. Geschreven dat ik het fijn vond dat mijn artikel haar herkenning gaf. Haar een fijn weekend gewenst. Afgesloten met een hartelijke groet.
Ik las het nog eens.
Een bedankje. Kennelijk kon dat ook een dichte deur zijn.
Wat me stak, was dat er onder mijn woorden iets werd gevoeld wat voor de ander meer gewicht leek te hebben dan wat ik had geschreven. Ik wilde antwoorden: misschien bedoelde ik gewoon wat er stond.
Maar ondertussen was mijn hoofd alweer opgestart. Had ik een vraag moeten stellen? Was mijn antwoord te kort geweest? Had ik uitgebreider moeten ingaan op wat zij had gedeeld? Ik onderzocht de lengte van mijn bericht, de toon, de afsluiting. Er moest ergens een punt zijn waarop mijn vriendelijke antwoord een verkeerde afslag had genomen.
Hoe snel dat ging, trof me. Iemand zei iets anders te ervaren dan ik bedoelde en ik zat mijn eigen bedoeling al na te kijken.
Ik had iemand bedankt. Een paar regels verder zat ik mezelf te controleren.
De reactie kwam bij mij venijnig binnen. Of ze zo bedoeld was, weet ik niet.
Er werd bedankt, nieuwsgierigheid uitgesproken en afscheid genomen, terwijl er tussendoor wel iets over mijn openheid werd vastgesteld. Ik voelde de neiging om die openheid te bewijzen. Kijk dan... Ik schrijf toch? Ik antwoord toch? Ik laat toch iets van mezelf zien?
En tegelijkertijd werd ik boos op die neiging.
Waarom stond ik alweer klaar om meer van mezelf te geven zodra iemand meende dat er iets gesloten bleef?
Ik hoefde toch niet ieder gesprek voort te zetten? Niet bij iedere persoonlijke reactie een nieuwe uitwisseling te beginnen? Soms had ik gelezen wat iemand schreef, waardeerde ik dat en bedankte ik daarvoor. Dan was dat mijn antwoord.
Ik wilde niet ook nog moeten uitleggen waarom dat niet genoeg was.
Het zou gemakkelijk zijn om hier een artikel van te maken waarin ik uitleg wat anderen verkeerd doen. De reacties onder elkaar, mijn oorspronkelijke zinnen erbij, een paar scherpe opmerkingen ertussen. De lezer zou het vermoedelijk wel zien.
Een deel van mij had daar best zin in.
Ik wilde dat iemand begreep waarom het me ergerde. Misschien wilde ik ook gewoon horen dat ik gelijk had. Na al dat zorgvuldige formuleren leek me dat bijzonder aangenaam.
Ook dat kan ik met taal voor elkaar proberen te krijgen. Ik kan een redenering opbouwen, mijn zinnen kiezen en een ervaring zo beschrijven dat de lezer bijna vanzelf naast me komt staan. Zelfs mijn bereidheid om naar mijn eigen aandeel te kijken kan ik overtuigend opschrijven. Een keurige alinea zelfkritiek staat tenslotte heel chique, nietwaar?
Daar wordt het ongemakkelijk.
Want ik meen die zelfkritiek. En ik weet ook hoe goed ze in mijn verhaal past.
Mijn boosheid verdwijnt daar niet door. Wel moet ik opletten wat ik ermee doe. Voor ik het weet, heb ik iemand anders vastgezet in een zorgvuldig geschreven verhaal over de ruimte die ik zelf miste.
Dus bleef ik een tijdje bij mijn ergernis.
Dat klinkt rustiger dan het was.
Ik had antwoorden klaar. Sommige waren behoorlijk raak. Ik wist precies welke zin ik kon gebruiken om het ongemak terug te leggen waar het volgens mij thuishoorde. In gedachten had ik die zin al verstuurd en de uitwerking ervan bekeken.
Maar wat wilde ik ermee? Duidelijk maken dat een reactie mijn bedoeling miste? Een grens aangeven? Of zorgen dat de ander even voelde wat ik had gevoeld?
Het liep allemaal door elkaar. Mijn behoefte aan duidelijkheid was niet vrij van de behoefte om terug te slaan. Dat wist ik ook wel, al vond ik de eerste formulering prettiger.
Ik hoefde mijn ergernis niet weg te werken voordat ik verder kon. Ik moest wel beslissen welke van mijn antwoorden ik voor mijn rekening wilde nemen. Tja, ‘vroeger’ was dat wel anders...
Gaandeweg kon ik beter benoemen wat er gebeurde. Ik voelde me verschoven van iemand die iets deelde naar iemand aan wie iets ontbrak. Zodra ik die verschuiving ervoer, begon ik uit te leggen.
Daar zat mijn vertrouwde werk.
Zorgen dat ik begrepen werd. Mogelijke misverstanden alvast afvangen. Nog een nuance toevoegen. De ander tegemoetkomen voordat ik zelf behoorlijk had vastgesteld waar ik stond. Er was altijd nog een formulering te vinden die recht deed aan alle kanten.
Ik had geschreven over mijn vermogen om bijna overal te functioneren. Nu zag ik hoe snel dat vermogen ook in zo’n kleine uitwisseling aanschoof. Het was al bezig een uitstekend antwoord te maken terwijl ik zelf nog boos zat te zijn.
Dat is een deel van wat ik zichtbaar wil maken wanneer ik over U(HB) schrijf. Hoe dat denken zich met een gewone reactie onder een artikel zich kan bemoeien. Hoeveel er tegelijk beschikbaar komt: mijn bezwaar, haar mogelijke bedoeling, het misverstand, de uitleg waarmee ik het kan voorkomen, de reactie die daarop weer zou kunnen volgen. Ik was er zelf van onder de indruk...
En ergens daartussen mijn eigen, weinig elegante gedachte dat ik hier helemaal geen zin in had.
Die mocht er ook tussen blijven staan. Natuurlijk, want zo is het.
Ik dacht terug aan de lezer die woorden had gevonden. Zijn reactie had me goedgedaan. Daarna was mijn aandacht naar de andere berichten gegaan en daar blijven hangen.
Ook dat was gebeurd. Iets wat me in de goede zin raakte, had ik aangenomen en weer neergelegd. Met de minder prettige reacties kon ik uren verder. Alsof juist daar nog iets beslissends over mij te vinden was, iets wat ik moest begrijpen voordat ik mijn dag mocht hervatten.
Ik las mijn artikel opnieuw. Stond ik nog achter mijn woorden?
Sommige zinnen zou ik inmiddels anders schrijven. Dat heb ik bijna altijd met teksten die ik achteraf lees. Maar ik herkende mezelf erin. Het verlangen, het uitstel, de moeite om niet opnieuw terug te keren naar wat ik al kon. Het stond er nog.
Ook na die reacties.
Mijn laatste artikelen gingen over een deur. Over het verlangen erachter en de redenen die ik vond om haar nog even dicht te houden. Over de intelligentie waarmee ik uitstel overtuigend kon organiseren.
Nu merkte ik hoe graag ik, zodra ik iets van mezelf liet zien, invloed hield op wat de ander daarin zag. Ik wilde mijn ervaring delen, maar liep in gedachten met mijn tekst mee. Hier moet je op letten. Dit bedoel ik. Wacht, die zin moet je lezen in samenhang met de vorige. Het is metaforisch bedoeld en ook weer niet.
Ergens moest ik ophouden met toelichten.
Ik kan zorgvuldig schrijven. Ik kan luisteren naar wat mijn woorden bij iemand oproepen en nagaan of daar iets in zit. Soms zal een ander iets zien wat ik zelf nog niet zag. Soms zal ik me niet herkennen in wat iemand over mij zegt. Ook na er behoorlijk over te hebben nagedacht.
Dat laatste hoef ik niet met nog meer openheid te weerleggen.
Ik weet niet of ik daar de volgende keer meteen aan denk. Waarschijnlijk zie ik eerst alweer zes manieren om een antwoord te formuleren. Misschien zit er een zevende tussen die ik liever niet openbaar maak.
Dit artikel is ook uit die rommel voortgekomen. Ik heb erin geschrapt, zinnen verplaatst en geprobeerd precies te zijn. De behoefte om begrepen te worden heeft dus gewoon meegeschreven. Ze houdt niet op te bestaan omdat ik haar herken.
Wie zichzelf in deze uitwisseling herkent, wil ik niet beledigen. Ik beschrijf hoe de reacties bij mij binnenkwamen en wat ik vervolgens met mezelf te stellen had. Ook waar ik er zelf niet zo fraai op sta.
Maar bij dat bedankje hoefde niets meer.
Het was kort. Het was vriendelijk en ik meende het.
Er waren nog zinnen die graag verstuurd wilden worden.
Ik laat ze bij mij.


Persoonlijk(mijn gedachte) is het heel moeilijk om je innerlijke gedachten uit te leggen en helemaal zwart op wit. Reageren op emotie’s, gedachten, gevoelens is moeilijk omdat we allemaal eigen gedachten en levensgeschiedenis hebben. Als iemand jouw iets vertelt en je zit tegenover degene, lees je lichaamstaal èn voel je wanneer elk woord teveel is.
Persoonlijke verhalen zijn interessant en herkenbaar als er overeenkomsten zijn, uitleggen hoeft dan helemaal niet meer.
Maar oordelen of advies, als dat niet gevraagd wordt, is vaak teveel en kan teveel zwaarte brengen waar het niet noodzakelijk is.
Het persoonlijke verhaal is geen hulpvraag tenslotte.